Δυσλεξία

Ορισμός

Δυσλεξία ή Διαταραχή της Ανάγνωσης (DSM-V) είναι η δυσκολία στην αποκωδικοποίηση του γραπτού κώδικα σε προφορικό λόγο (ανάγνωση) και, αντίστροφα, στην κωδικοποίηση του προφορικού λόγου σε γραπτό κώδικα (ορθογραφία). Η δυσκολία αυτή είναι ανεξάρτητη από παράγοντες όπως ο δείκτης νοημοσύνης, αισθητηριακές βλάβες (προβλήματα όρασης ή ακοής), συναισθηματικές δυσκολίες, φτωχό γλωσσικό περιβάλλον, αναποτελεσματική διδασκαλία ή νευροαναπτυξιακές διαταραχές (π.χ. αυτισμός).  Έτσι, η δυσλεξία ορίζεται και διαγιγνώσκεται στην πράξη μέσω του αποκλεισμού άλλων διαταραχών, μία διαδικασία που ονομάζεται διαφοροδιάγνωση.

Τα χαρακτηριστικά ενός παιδιού με δυσλεξία:

Καθώς η δυσλεξία «αλλάζει πρόσωπο» όσο το παιδί μεγαλώνει ηλικιακά και διέρχεται διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια της ανάγνωσης, αξίζει να την δούμε με μία αναπτυξιακή προοπτική: 

6-8 ετών (Α’ & Β’ Δημοτικού)

• Δυσκολία στην αποκωδικοποίηση του γραπτού κώδικα:

τα παιδιά δυσκολεύονται να «ενώσουν» δύο ή περισσότερα γράμματα μεταξύ τους προκειμένου να φτιάξουν-διαβάσουν μία συλλαβή και έπειτα να «ενώσουν» τις συλλαβές προκειμένου να φτιάξουν-διαβάσουν την λέξη. 

• Δυσκολία στην κωδικοποίηση του προφορικού λόγου σε γραπτό κώδικα:

αντίστροφα, τα παιδιά δυσκολεύονται να «ενώσουν» νοερά δύο ή περισσότερους φθόγγους προκειμένου να φτιάξουν-γράψουν μία συλλαβή και έπειτα να «ενώσουν» τις συλλαβές προκειμένου να φτιάξουν-γράψουν την λέξη.

• Δυσκολία στην εκμάθηση των αντιστοιχιών φθόγγου-γράμματος: σύγχυση φθόγγων και γραμμάτων που μοιάζουν ακουστικά ή οπτικά (π.χ. β-φ, δ-θ, γ-χ, τ-κ, φ-θ)

8-10 ετών (Γ’ & Δ’ Δημοτικού)

Η καθυστερημένη και ημιτελής ανάπτυξη των παραπάνω δεξιοτήτων οδηγούν στην έλλειψη αναγνωστικής ευχέρειας:

• Διαβάζει αργά 
• Διαβάζει χωρίς τον κατάλληλο ρυθμό και την κατάλληλη εκφραστικότητα
• Παραλείπει την ανάγνωση λειτουργικών λέξεων (π.χ. για, να, με)
• Παραλείπει τα σημεία στίξης
• Κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη

10 ετών και έπειτα

Καθώς οι απαιτήσεις των κειμένων αυξάνονται, η ελλειμματική αναγνωστική ευχέρεια προκαλεί όλο και εντονότερα προβλήματα αναγνωστικής κατανόησης. Τα χαρακτηριστικά του προηγούμενου σταδίου παραμένουν και σε αυτά προστίθεται η

• Δυσκολία στην κατανόηση κειμένου

 

Αντιμετώπιση

Ο ειδικός που θα αναλάβει την αντιμετώπιση των δυσκολιών ενός παιδιού με δυσλεξία θα πρέπει να λάβει υπόψη:

1)την ηλικία του παιδιού έτσι ώστε να προσδιορίσει το αναπτυξιακό στάδιο της ανάγνωσης στο οποίο ο μαθητής θα έπρεπε να βρίσκεται,

2)τις δεξιότητες του παιδιού που είναι ελλειμματικές και πρέπει να ενισχυθούν έτσι ώστε να φτάσει ο μαθητής στο κατάλληλο για την ηλικία του αναπτυξιακό στάδιο,

3)τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και τις κλίσεις του παιδιού που θα οδηγήσουν στην διατήρηση και γενίκευση των αποτελεσμάτων της παρέμβασης,

4)την αυτο-εικόνα του παιδιού και την αίσθηση αυτο-αποτελεσματικότητάς του, έτσι ώστε να το ενθαρρύνει και να το επιβραβεύει όταν χρειάζεται.